Tradycyjnie szkołę traktowano jako tzw. zakład administracyjny. Sąd Najwyższy wspierał to podejście w słynnej uchwale z 21 lipca 1992 r., III CZP 84/92, odmawiając uczniowi równorzędnej pozycji wobec szkoły i jej organów. Stąd wniosek, że należało stosować przepis ustawy o systemie oświaty regulujący również formę skreślenia ucznia z listy uczniów. Zdaniem SN, miała to być decyzja administracyjna – tak jak w szkole publicznej. Tym samym, sprawy o pozostanie ucznia w szkole nie mogły być rozpoznawane przez sądy powszechne w postępowaniu cywilnym.

Relacja między szkołą prywatną a uczniem lub rodzicem nie jest materią prawa administracyjnego. Opiera się na klasycznej umowie o świadczenie usług, do której stosuje się Kodeks cywilny. Można wręcz twierdzić, że praktyka wytworzyła stały, „empiryczny typ” takiego kontraktu. Stronami umowy są osoba prowadząca szkołę oraz uczeń lub jego rodzice.

Skoro zaś tak, to po co (i na jakiej właściwie podstawie) wydawać decyzję administracyjną? Wystarcza wypowiedzenie umowy. Nowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jasno to potwierdza (np. postanowienie NSA z 14 października 2015 r., sygn. I OSK 2098/15). Zakończenie stosunku cywilnoprawnego automatycznie kończy status ucznia. A zatem

– i nie chodzi tu tylko o zaległe czesne lub wpisowe czy też o abuzywność umowy: pozew o ustalenie bezskuteczności wypowiedzenia umowy to także sprawa cywilna. Jest to tym bardziej zasad

ne, że w końcu w sprawach dotyczących umów i regulaminów w szkołach niepublicznych orzekają sądy powszechne (zob. wyrok SN z 9 marca 2006 r., sygn. I CSK 135/05).

Roszczenia szkoły o zapłatę czesnego przedawniają się bardzo szybko. Stosuje się tu przepisy o umowie zlecenia (art. 751 pkt 2 KC). Termin wynosi 2 lata i upływa z końcem roku kalendarzowego (art. 118 KC).